Βιβλική Αγγελολογία και σύγχρονο κοσμοείδωλο

Μια προσπάθεια διαλόγου Θεολογίας και Φυσικής 

Η λύση που συνήθως νεωτεριστές ερμηνευτές έδιναν παλιότερα στο ζήτημα του ρόλου των αγγέλων στη σύγχρονη περί κόσμου αντίληψη ήταν η θεώρηση των αγγελικών δυνάμεων ως υποστασιοποιημένων εκδηλώσεων της θείας αγάπης και ευσπλαχνίας, ενώ, αντίθετα, των δαιμονικών δυνάμεων ως υποστάσεων αντίστοιχα του κακού.  Η λύση αυτή αποσκοπούσε στη διατήρηση μιας στοιχειώδους ισορροπίας ανάμεσα στον τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη Φυσική έβλεπε τον κόσμο και την ύλη και στις περιγραφές των βιβλικών αφηγήσεων. Σε αρκετές περιπτώσεις όμως μια τέτοια ερμηνεία δεν είναι πάντοτε εφικτή χωρίς μια κάποια υπονόμευση ή σχετικοποίηση της βιβλικής αξιοπιστίας. 

Η αναγεννητική δύναμη του λόγου του Θεού

Σχόλιο στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Λου 8:5-15

Ο Χριστός γνωρίζει πως όλοι οι άνθρωποι δεν θα αντιδράσουν με τον ίδιο τρόπο στην πρόσκλησή του· άλλοι θα την απορρίψουν χωρίς δεύτερη σκέψη, άλλοι θα τη βρουν ενδιαφέρουσα και ενδεχομένως θα τη συζητήσουν για λίγο και άλλοι θα την αποδεχτούν ανεπιφύλακτα. Αυτός όμως, παρ’ όλα αυτά, επιμένει να την απευθύνει προς όλους, αναμένοντας την ανταπόκρισή τους. Και είναι ακριβώς αυτός ο τρόπος με τον οποίο απευθύνεται προς τους ανθρώπους η πρόσκληση, που καθιστά τους πάντες υπεύθυνους απέναντι στον Θεό.

Προϋποθέσεις χριστιανικής μαθητείας

Κυριακή Α΄ Λουκά

 Σχόλιο στο ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Λου ε´ 1-11

Η αληθινή χριστιανική μαθητεία δεν τελειώνει με την εξομολόγηση της αμαρτίας, ούτε με την αποδοχή της χάριτος του Θεού, αλλά με τη μεταμόρφωση του μαθητή σε απόστολο. Αληθινή συνάντηση με τον Θεό σημαίνει άνοιγμα στους άλλους, μοίρασμα της εμπειρίας και της χαράς από τη συνάντηση, συνειδητή ανάληψη ευθύνης για συνεργασία με τον Θεό στην ολοκλήρωση του σχεδίου του για τον κόσμο.

Οι Χριστιανοί ως μέλη του Σώματος του Χριστού

1 Ιουλίου: Τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων
Σχόλιο στο Αποστολικό Ανάγνωσμα: Α´Κο : ιβ´ 27 – ιγ´ 8^α

Η αγάπη για την οποία κάνει λόγο ο απόστολος δεν είναι μια συναισθηματική κατάσταση, κάτι που προκαλεί ευχαρίστηση ή ικανοποίηση. Είναι επιλογή και μάλιστα δύσκολη, είναι στάση ζωής και μάλιστα συνειδητή και γι’ αυτό σκληρή και γι’ αυτό απαιτεί συνεχή αγώνα. Οι σήμερα τιμώμενοι άγιοι, οι άνθρωποι που έκαναν την αγάπη καθημερινό τρόπο ζωής τους, οι άνθρωποι που με τον αγώνα τους πάλεψαν για να θεραπεύσουν κάθε μέλος του σώματος του Χριστού ας είναι συμπαραστάτες όλων όσοι θέλουν να μπουν σ’ αυτόν τον αγώνα.

Η συνάντηση ιουδαϊσμού - ελληνισμού και η ενότητα της Εκκλησίας

Έβδομη Εβδομάδα του Πεντηκοσταρίου: 

Κυριακή των Πατέρων της Α´ Οικουμενικής Συνόδου

Σχόλιο στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ιωα ιζ´ 1-13

Η συνάντηση ιουδαϊκού και ελληνικού τρόπου σκέψης δεν ήταν ούτε εύκολη ούτε ακίνδυνη για όσους στοχαστές επιχείρησαν να συμβιβάσουν τις δύο αντιτιθέμενες κοσμοθεωρίες. Εκείνοι που αστόχησαν στην προσπάθεια να μετατρέψουν τον αφηγηματικό βιβλικό λόγο σε μια αφαιρετική φιλοσοφική σκέψη δεν ήταν λίγοι. Κάποιοι όμως πέτυχαν και σ’ αυτούς ανήκουν αναμφίβολα εκείνοι που πήραν μέρος στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο. Και ήταν ακριβώς αυτή τους η επιτυχία που άνοιξε τη δυνατότητα τόσο για την εμφάνιση ενός νέου παγκόσμιου πολιτισμού όσο και για την επιβίωση των πολιτιστικών παραδόσεων που τον γέννησαν. Η επιτυχία του εγχειρήματος εκείνου αποδεικνύεται από το γεγονός ότι οι αποφάσεις εκείνης της Συνόδου συγκροτούν μέχρι σήμερα τη βασική ομολογία πίστης όλης της Χριστιανοσύνης.

Η αληθινή λατρεία του Θεού

Πέμπτη Εβδομάδα του Πεντηκοσταρίου: 

Κυριακή της Σαμαρείτιδος
Σχόλιο στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ιωα δ´ 5-42

Αυτό που σε τελευταία ανάλυση τονίζει ο Ιησούς με την απάντησή του προς τη Σαμαρείτισσα είναι ότι στη Βασιλεία του Θεού κάθε αξία που οι άνθρωποι πίστεψαν και έθεσαν ως θεμέλιο της ζωής τους, αν συντελεί στη διαίρεση των ανθρώπων, είναι ψεύτικη και επομένως θα καταργηθεί. Ακόμη και η θρησκεία, όταν δεν συμβάλλει στη συνένωση των ανθρώπων, αλλά γίνεται παράγοντας ανταγωνισμού και αντιπαραθέσεων, θα καταργηθεί κι αυτή, καθώς η αλήθεια ενώνει, δεν διαιρεί. Αν τραβήξει κανείς τις αναλογίες ανάμεσα στις θρησκευτικές διαφορές Ιουδαίων - Σαμαρειτών και τις σύγχρονες διαιρέσεις των χριστιανών θα διαπιστώσει δυστυχώς ότι υπολείπονται πολλά βήματα ακόμη ώς το ιδεώδες της Βασιλείας του Θεού.

Βιβλικές αφηγήσεις για τη δημιουργία του κόσμου και σύγχρονο κοσμοείδωλο

Σε μία από τις περίφημες ομιλίες του Εἰς τὴν Ἑξαήμερον ο Μέγας Βασίλειος αναφέρει χαρακτηριστικά: «Λέγοντας η Γραφή “Στην αρχή ο Θεός δημιούργησε τον ουρανό και τη γη”, πολλά αποσιώπησε· το νερό, τον αέρα, τη φωτιά και τις μεταβολές που προκύπτουν απ’ αυτά… και τα παρέλειψε η αφήγηση, για να γυμνάσει το δικό μας νου, κάνοντάς μας από μικρές αφορμές να ανακαλύψουμε τα υπόλοιπα» (Ομιλία Β΄ 3). Και, μάλιστα, για να ενθαρρύνει ένα τέτοιο γύμνασμα του νου, αλλά και για να προλάβει τις όποιες ενστάσεις συντηρητικών κύκλων της εποχής του που αντιδρούσαν στην έρευνα της Γραφής με επιστημονικά εργαλεία, δηλώνει χαρακτηριστικά στην πρώτη από της ομιλίες του ότι: «Καθόλου δεν μειώνεται ο θαυμασμός για τα μεγαλεία της δημιουργίας, όταν τυχόν βρεθεί ο τρόπος με τον οποίο έγινε κάτι από όλα αυτά τα υπέροχα πράγματα» (Ομιλία Α΄ 10).
https://drive.google.com/file/d/1jpefQsW98gm-IgN5Es9IkCmBR5FVGRjo/view?usp=sharing

Ο Μεσσίας ως άρχοντας της ειρήνης

25 Δεκεμβρίου

Ἡ κατὰ σάρκα γέννησις τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ

Σχόλιο στο Ανάγνωσμα της Ακολουθίας της Ενάτης Ώρας (Ησα θ´ 6-7)

Η προφητεία Ησα θ΄ 6-7 είναι συντεταγμένη σε ποιητική μορφή και βρίσκεται στο τέλος μιας ευρύτερης ενότητας που αρχίζει από το 6^οκεφάλαιο του βιβλίου και περιέχει διάφορες προφητείες με πιο γνωστή εκείνη που εξαγγέλλει τη γέννηση του Εμμανουήλ στο ζ´ 14. Στην εξαγγελία ότι θα γεννηθεί ένα παιδί που το όνομά του σημαίνει «Ο Θεός είναι μαζί μας» η κραυγή «παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν» που περιέχεται στην τελευταία προφητεία της ενότητας επέχει θέση διαβεβαίωσης που αναπτερώνει τις ελπίδες της κοινότητας ότι αυτό θα πραγματοποιηθεί σύντομα.

Βασιλεία των Ουρανών και Λαϊκό Κράτος

Βίβλος και Πολιτική

Το θέμα “Βίβλος και Πολιτική” είναι πολύπλευρο και μπορεί να το προσεγγίσει κανείς από πολλές και διαφορετικές οπτικές γωνίες. Στην παρούσα μελέτη αναζητούνται γενικές αρχές με καθολική ισχύ σε ολόκληρη τη Βίβλο και όχι επιμέρους και κατά περίπτωση προσεγγίσεις του θέματος “Πολιτική”.

Από την ανάλυση των σχετικών βιβλικών κειμένων καθίσταται σαφές ότι η ανάληψη συγκεκριμένης δράσης προς την κατεύθυνση της ριζικής αλλαγής των υφιστάμενων κοινωνικών δομών και η συστηματική μελέτη και επεξεργασία κάποιας εναλλακτικής πρότασης για την ισοπολιτεία, τη δικαιοκρισία και την οικονομία που θα αντικαταστήσει τους ισχύοντες εξουσιαστικούς και ωφελιμιστικούς όρους της οικονομίας της αγοράς όχι μόνον δεν είναι ασύμβατη με τη Βίβλο, αλλά απορρέει από αυτήν ως βασικό μέλημα και προτεραιότητα του εμπνεόμενου από το όραμα της Βασιλείας των Ουρανών χριστιανού.

Ερμηνεία Ιστορικών Βιβλίων της ΠΔ: Οι παραπομπές στα βιβλία της Αγίας Γραφής

Παραπομπές στα βιβλία της Αγίας Γραφής

Everything in the Scriptures is God's Word (2Ti 3:16)

An orthodox approach on Biblical Inspiration

Although both the writings of the Church Fathers and the decisions of the ecumenical and local Synods describe the Bible as "divine”, one cannot find atheoreticalapproach of the meaning of the term, neither a development of a systematic teaching for the coordination of the divine and human factor in Bible. The question of “God’s word” in the Greek-Orthodox literature arises at the end of 18^thcentury and onwards, probably under the influence of scholastic theological speculations that were developed by western theologians. From St. Nicodemus of Mount Athos to the theologians of the 20th century the theological thought was based on the distinction between texts written “by inspiration” and those written “under supervision” of God.

Nowadays,biblical scholarship and systematic theological approach agree that the inspiration of the Bible is understandable only within the frameof community.The testimonyoftheScripturedoesnotrefertoanobjectivelyreliablesource, buttothelivingtraditionofthepeopleofGodand couldnothaveanyauthorityoutside the place of Church.

Ο αγγελιοφόρος του Θεού

29 Αυγούστου: Μνήμη της αποτομής της τιμίας κεφαλής του Ιωάννου του Προδρόμου

Σχόλιο στο Β΄ Ανάγνωσμα του Εσπερινού: Μαλ γ΄ 1-24

Η ανάγνωση του κειμένου του προφήτη Μαλαχία στον τελευταίο πανηγυρικό Εσπερινό του λειτουργικού έτους λειτουργεί ως μια προειδοποίηση και μια πρόκληση για τους πιστούς όλων των εποχών. Οι πολιτικές δυνάμεις της εποχής κατόρθωσαν να κλείσουν το στόμα του τελευταίου προφήτη αποκεφαλίζοντάς τον, το μήνυμά του όμως ηχεί ακόμα επίκαιρο, δυο χιλιάδες χρόνια μετά: το νέο λειτουργικό έτος που ανατέλλει πρέπει να βρει τους πιστούς έτοιμους να υποδεχτούν τον Χριστό.

Πλούτος και χριστιανική πίστη

Κυριακή ΙΒ´ Ματθαίου

Σχόλιο στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ματ ιθ΄ 16-26

Ο Χριστός ζητάει ολόκληρο τον άνθρωπο και όχι απλώς την τήρηση κάποιων εντολών του. Γιατί γνωρίζει ότι όσο ο άνθρωπος, παρά την πίστη του στον Θεό, επιμένει να αναζητά ασφάλεια σε επίγεια στηρίγματα, θα επιλέγει δρόμους και πολιτικές που θα εξουθενώνουν άλλους ανθρώπους. Γι’ αυτό ο Θεός ζητάει συνεργάτες, όχι δουλικούς υπηρέτες που εκτελούν τις εντολές του. Μόνο συνεργάτες του Θεού, άνθρωποι ελεύθεροι, μπορούν να αγωνιστούν μαζί με τον Θεό για τον ερχομό της βασιλείας του. Δουλικοί υπηρέτες, παγιδευμένοι μέσα στον πλούτο της λογικής τους, που αποζητούν τη σιγουριά και την προσωπική τους εξασφάλιση, μόνο για τον εαυτό τους μπορούν να παλέψουν.

Τα όρια της συγχωρετικότητας

Κυριακή ΙΑ´ Ματθαίου

Σχόλιο στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ματ ιη΄ 23-35

Aπό τη στιγμή που δεν συγχωρεί κανείς τον συνάνθρωπό του δηλώνει ότι δεν αποδέχεται την ευεργεσία που του πρόσφερε ο Θεός· κατά συνέπεια, ακόμα κι αν είναι βαφτισμένος χριστιανός, βιώνει τον Θεό και τη σχέση του μαζί του ακριβώς όπως ένας άνθρωπος που δεν είναι χριστιανός.

Η δύναμη της προσευχής και της νηστείας

Κυριακή Ι´ Ματθαίου

Σχόλιο στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ματ ιζ΄ 14-23

Σήμερα πολλοί χριστιανοί έχουν πάψει πια να πιστεύουν στην αποτελεσματικότητα των μέσων που διαθέτουν για να αλλάξουν τον κόσμο. Κατανοούν την προσευχή και τη νηστεία σαν θρησκευτικές υποχρεώσεις τους, σαν μέσα που εξασφαλίζουν την ατομική τους σωτηρία και όχι ως μέσα για να επιτύχουν τη μεταμόρφωση της κοινωνίας. Όμως, όταν η προσευχή περιορίζεται σε αιτήματα για την ατομική ευημερία και δεν έχει ως στόχο και προοπτική τον κόσμο ολόκληρο, όταν η προσευχή δεν είναι ένας ειλικρινής διάλογος με τον Θεό προκειμένου να οδηγηθεί κανείς σε ορθές επιλογές στη ζωή του, αλλά γίνεται από ανάγκη ή από φόβο, τότε δεν έχει κανένα αποτέλεσμα. Και αν η νηστεία δεν είναι μια συνειδητή πράξη παραίτησης από ορισμένα αυτονόητα δικαιώματα, όπως είναι π.χ. το φαγητό, όταν δεν αποτελεί μια συνειδητή δήλωση ότι είναι κανείς έτοιμος να θυσιάσει κάτι από τον εαυτό του υπέρ των άλλων και του κόσμου ολόκληρου, τότε είναι άχρηστη.

Ο πρωτομάρτυρας Στέφανος, πρότυπο χριστιανικής αγιότητας

2 Αυγούστου: Ανακομιδή του λειψάνου του πρωτομάρτυρα Στεφάνου

Σχόλιο στο Αποστολικό Ανάγνωσμα: Πρα ς΄ 1 – ζ΄ 60

Ένα από τα πιο λαμπρά παλικάρια της τιμά, σύμφωνα με το λειτουργικό τυπικό της ανατολικής παράδοσης, η Εκκλησία στις 2 Αυγούστου· τον πρώτο χριστιανό που έμελλε να συνειδητοποιήσει με τον πιο φρικτό και απάνθρωπο τρόπο το πόσο δύσκολο είναι να θέλει κανείς να αλλάξει τον κόσμο χωρίς να ασκήσει βία. Ο διάκονος Στέφανος ήταν ο πρώτος από τις εκατοντάδες χιλιάδες των μαρτύρων που με το αίμα τους στερέωσαν το οικοδόμημα της Εκκλησίας∙ ήταν ο πρώτος από εκείνη την ατέλειωτη σειρά των ηρώων που επί τρεις ολόκληρους αιώνες γύριζαν πρόθυμα την πλάτη τους στο μαστίγιο ή στο ραβδί του βασανιστή, που δεν δίσταζαν να πέσουν στη φωτιά ή στα θηρία και που έσκυβαν χωρίς αντίσταση το κεφάλι τους στο σπαθί του δημίου, προκειμένου να αποδείξουν σε όλον τον κόσμο ότι υπάρχει μια αλήθεια για την οποία αξίζει τον κόπο ακόμη και να πεθάνει κανείς και ότι η διάδοση της αλήθειας αυτής δεν είναι το αποτέλεσμα βίαιης επιβολής αλλά αυτοθυσίας.

Η υπέρβαση των διακρίσεων στην Εκκλησία

26 Ιουλίου: Μνήμη της αγίας οσιομάρτυρος Παρασκευής

Σχόλιο στο Αποστολικό Ανάγνωσμα: Γαλ γ΄ 23 – δ΄ 5

Ο ρόλος της αγίας Παρασκευής στη διάδοση του Ευαγγελίου στη Ρώμη και στην Ιταλία υπήρξε πραγματικά καθοριστικός. Ο ζήλος της και ο αγώνας της, που έφτασε μέχρι την προσφορά του ίδιου του εαυτού της, στήριξαν και δυνάμωσαν την τοπική εκκλησία της εποχής, και σύντομα κατέστησαν τη χριστιανική πίστη γνωστή στα πέρατα της οικουμένης. Ο αγώνας όμως εκείνος που άρχισε με τον Στέφανο και συνεχίστηκε με την Παρασκευή και τους άλλους μάρτυρες των τριών πρώτων χριστιανικών αιώνων δεν τελείωσε· το όραμα του αποστόλου Παύλου για μια κοινωνία ανθρώπων που ενωμένοι με τον Χριστό θα ξεπεράσουν όλες τις διακρίσεις, εθνικές, θρησκευτικές, κοινωνικές, παρά τους ποταμούς αίματος μυριάδων ανδρών και γυναικών δεν επιτεύχθηκε ακόμα.

Η κοινωνική διάσταση της θείας Ευχαριστίας

Κυριακή Η´ Ματθαίου

Σχόλιο στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ματ ιδ΄ 14-22

Στη συνείδηση πολλών χριστιανών έχει επικρατήσει μια ευσεβιστική, ατομιστική ή, στη χειρότερη περίπτωση, εθιμοτυπική αντίληψη για τη σημασία της μετοχής στο μυστήριο. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που κοινωνούν πιστεύοντας ότι λαμβάνουν τη θεία μετάληψη ως έπαθλο για τη νηστεία τους ή και την αρετή τους, “έτσι για το καλό”, για να τους βοηθήσει ο Θεός στις επαγγελματικές ή όποιες άλλες επιδιώξεις τους και ακόμη, επειδή έτσι είναι το έθιμο. Μια τέτοια αντίληψη για τη θεία Ευχαριστία όμως υποβιβάζει το μυστήριο σε μια πράξη ατομικής ευσέβειας ή και μαγικής τελετής. Είναι καιρός, λοιπόν, όσοι θέλουν να αυτοπροσδιορίζονται ως συνειδητοί χριστιανοί να ξανασκεφτούν ότι μετέχοντας στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας, μετέχουν σε μια πράξη ολόκληρης της κοινότητας, όπου καταργούνται όλα τα διαχωριστικά, κοινωνικής θέσης, φύλου, πεποιθήσεων, κ.λ.π., που κρατούν τους ανθρώπους χωρισμένους μεταξύ τους. Μετέχουν σε ένα κοινό τραπέζι, όπου παρακάθονται αδελφωμένοι εχθροί και φίλοι, πλούσιοι και φτωχοί, για να τραφούν με το σώμα του Χριστού που απομακρύνει τον φόβο του θανάτου, δημιουργώντας έτσι την απαραίτητη προϋπόθεση για την υπέρβαση των ανταγωνισμών στις μεταξύ των ανθρώπων σχέσεις. Και είναι προφανές ότι μόνον όταν οι ανθρώπινες σχέσεις πάψουν να χαρακτηρίζονται από τον ανταγωνισμό που προκαλείται από τον φόβο του θανάτου και γίνουν αδελφικές, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες κοινωνίες θα πάψουν να υφίστανται.

Η ενότητα δόγματος και ήθους στην καθημερινή ζωή των χριστιανών

Κυριακὴ τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων Πατέρων 

τῆς ἐν Χαλκιδόνι Δ´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου

Σχόλιο στο Αποστολικό Ανάγνωσμα: Τιτ γ΄ 8-15

Οποιαδήποτε δογματική διατύπωση αποκομμένη από τη ζωή είναι στην πραγματικότητα κενό γράμμα άσχετο με την πίστη, και αυτή ακριβώς είναι η παθογένεια του σύγχρονου φουνταμενταλισμού που απειλεί να αλώσει ένα σημαντικό κομμάτι της Εκκλησίας. Όπως ακριβώς η Εκκλησία δεν είναι μια θρησκευτική έκφραση, έτσι και η Θεολογία δεν είναι στοχασμός πάνω σε κάποιες χριστιανικές απόψεις. Αν η ορθή πίστη δεν εκφράζεται μέσα από συγκεκριμένο τρόπο ζωής, τότε καταντά θρησκευτική εκδήλωση, μέσα από την οποία επιχειρεί κανείς να εξευμενίσει τον Θεό προκειμένου να πετύχει τους δικούς του ατομικούς στόχους, συμπεριλαμβανομένης της εξουδένωσης όσων θεωρεί αντιπάλους του, και όχι προσπάθεια καλλιέργειας πραγματικής σχέσης με τον Θεό.

Ο άγιος του Ισραήλ

Κυριακή των Αγίων Πάντων

Σχόλιο στο Α΄ Ανάγνωσμα του Εσπερινού: Ησα μγ΄ 9-14

Τρείς περίπου αιώνες πριν από τον Αριστοτέλη η προφητική σκέψη θα περιγράψει τον Θεό ως τον μοναδικό όντα εκτός της Ιστορίας που κινεί τα πάντα εντός της Ιστορίας. Καθώς βρίσκεται εκτός της Ιστορίας ο Θεός δεν δεσμεύεται από τίποτε, επομένως ούτε από τον χρόνο. Εφόσον για τον Θεό δεν υπάρχει παρελθόν, παρόν και μέλλον μπορεί να βλέπει τα πάντα από την αρχή μέχρι το τέλος, μπορεί επομένως να προβάλλει το θέλημά του στο μέλλον, να το ανακοινώνει και στη συνέχεια να το πραγματοποιεί όπως ακριβώς το ανακοίνωσε.